Dương Tam Kha

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ riêng:
    • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam thời Ngô: Dương Tam Kha là con của Dương Diên Nghệ, anh của Dương Hậu (vợ Ngô Vương Quyền). Ông là người làng Dương Xá, huyện Đông Sơn. Ông nổi tiếng vì đã tiếm quyền nhà Ngô sau khi Ngô Quyền mất.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ riêng:
    • Sau khi Ngô Quyền mất, Dương Tam Kha đã không phò tá Thái tử Ngô Xương Ngập như lời ủy thác.
    • Hành động cướp ngôi của Dương Tam Kha được sử sách ghi lại như một bài học về sự phản bội.
    • Dương Tam Kha bị các sử gia đánh giá là kẻ "gian hồi".
Các cách sử dụng nâng cao
  • "Làm Dương Tam Kha": một cách nói ẩn dụ, chỉ hành động cướp quyền, phản bội lời ủy thác của người trên, hoặc chiếm đoạt địa vị của người khác.
    • Anh ta được giao trọng trách nhưng lại "làm Dương Tam Kha", chiếm đoạt tài sản của công ty.
  • "Vết xe đổ Dương Tam Kha": chỉ bài học hay hậu quả của việc tiếm quyền, phản bội, cuối cùng sẽ thất bại.
    • Kẻ nào muốn soán ngôi cũng nên nhớ đến "vết xe đổ Dương Tam Kha".
Biến thể và từ liên quan
  • Bình Vương: danh hiệu mà Dương Tam Kha tự xưng sau khi tiếm quyền.
  • Trương vương công: tước hiệu (hoặc cách gọi) của Dương Tam Kha sau khi bị phế truất.
Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác
  • Kẻ tiếm quyền: người chiếm đoạt ngôi vị một cách bất chính.
  • Kẻ phản bội: người làm trái lại lời ủy thác, lòng tin.
  • Bình Vương (Tam Kha): danh xưng khi cầm quyền.
Thành ngữ, điển tích liên quan
  • "Tam Kha là đứa gian hồi/Lấy bề thích lý chịu lời thác cô": Câu thơ trong miêu tả bản chất gian xảo, lợi dụng thân phận là cậu (bác) để nhận lời ủy thác phò tá cháu nhưng lại phản bội.
  • "Cành Dương đè lấn chồi Ngô": Hình ảnh ẩn dụ chỉ họ Dương (Dương Tam Kha) lấn át, tiếm đoạt quyền lực của họ Ngô.
  • "Bình Vương tiếm hiệu quốc đô tranh quyền": Chỉ việc Dương Tam Kha tự xưng vương hiệu (Bình Vương) và tranh giành quyền lực ở kinh đô.
  1. Con Dương Diên Nghệ, anh Dương Hậu (vợ Ngô Vương Quyền) không rõ năm sinh, năm mất. Người làng Dương Xá, huyện Đông Sơn
  2. Năm Giáp Thìn 944, Ngô Vương Quyền mất, ông được Ngô Vương ủy thác phù dực con lớn là Ngô Xương Ngập, nhưng ông thừa dịp đoạt lấy quyền cháu, tự xưng Bình Vương
  3. "Tam Kha là đứa gian hồi
  4. Lấy bề thích lý chịu lời thác cô
  5. Cành Dương đè lấn chồi Ngô,
  6. Bình Vương tiếm hiệu quốc đô tranh quyền"
  7. (Đại Nam quốc sử diễn ca)
  8. Ngô Xương Ngập trốn sang Nam Sách, thuộc tỉnh Hải Dương, được Phạm Linh Công ở Trà Hương huyện Kim Thành nuôi giấu. Không tìm được Xương Ngập, Dương Tam Kha lập em Xương Ngập là Xương Văm làm con nuôi
  9. Năm Canh Tuất 950, có biến ở hai thôn Thái Bình, Đường Nguyễn Dương Tam Kha sai hai tướng Dương Kiết Lợi và Đỗ Cảnh Thạc cùng Xương Văn đi đánh dẹp. Đi đến Từ Liêm, Xương Văn ướm ý hai tướng Dương, Đỗ, được cả hai tình nguyện ủng hộ, cùng nhau đem quân trở về đảo chính
  10. Dương Tam Kha bị bắt bị giáng làm Trương vương công. Hai anh em Xương Ngập và Xương Văn nối nghiệp nhà Ngô như cũ